Non-fictie

Geert Mak

www.geertmak.nl

 

De Brug


Een goed idee van de CPNB om ook eens de steeds populairder wordende non-fictie literatuur via het Boekenweekgeschenk onder de aandacht te brengen. En wie komt dan meer in aanmerking voor het schrijven daarvan dan de succesvolle Geert Mak, die in de loop der jaren al vele prijzen mocht ontvangen voor zijn werk. Waaronder de Henriëtte Roland Holst prijs (Nederlandse literaire prijs, toegekend door de Maatschappij der Nederlandse letterkunde voor een werk dat "uitmunt door sociale bewogenheid en literair niveau", in de geest van de dichteres Henriëtte Roland Holst) voor Hoe God verdween uit Jorwerd, dat inmiddels in het Duits, Frans en Engels vertaald is. Een leuke aanvulling op het Boekenweekgeschenk is: Geert Mak Boekenweek CV, dat de Openbare Bibliotheken hun leden aanboden. Voor het eerst is het boekje bovendien in twee talen verschenen. Naast het Nederlands is dat het Turks. Het gaat dan ook over de Galatabrug brug in Instanbul en de mensen die daar proberen te overleven.
Ik ben nog nooit in Turkije geweest, dus ook niet op deze brug. Maar van mensen die daar wel waren hoor ik dat Geert Mak de situatie realistisch geschilderd heeft. Het is een bijzonder boekenweekgeschenk geworden. Ik vermoed dat hij er met veel plezier aan gewerkt heeft: als journalist, socioloog en historicus, als voormalig redacteur van de Groene Amsterdammer, die bezig hield met de stedelijke en immigrantenproblematiek en uiteraard als schrijver en mens. Het paste allemaal in zijn straatje.


Zoals de Eskimo’s vele soorten sneeuw onderscheiden, zo kent de gemeenschap op de brug vele soorten wind. Voor elk hoofdstuk heeft Mak er een als titel genomen: de Storm van de windmolens (in de nazomer) of de Storm van de merels (in de lente). En in deze hoofdstukken vertelt hij steeds over een ander aspect van de stad en de brug. Over de geschiedenis van de brug (dit exemplaar is al de zoveelste) en de geschiedenis van de stad. Over de samenleving op de brug en in de stad en over de omstandigheden waaronder de mensen op de brug hun inkomsten moeten proberen te vergaren. Wie er zolang bivakkeert en zich echt voor hun verhalen interesseert, krijgt ze te horen (via een tolk). Die van het lotenmeisje, de sigarettenjongens, de zolenman, de parfumverkoper, de boekhandelaar en de beste zakkenrollers van Europa. Ze praten vrij met je over familie en godsdienst. Over emancipatie, over eer, als je zo arm bent als een kerkrat. Over gezond verstand en de verleidingen van fundamentalisme en geweld. Over leven met de moed der wanhoop. En met de overtuiging, dat hun kinderen het beter zullen en moeten hebben: en dat lijkt te lukken, want velen ontzeggen zich alles om hun kinderen te laten studeren.
Een boeiend verhaal dat historische en sociologische aspecten te berde brengt, maar ook de vraag oproept: moet Turkije toetreden tot de Europese Gemeenschap? En dan realiseer je je als lezer, dat Turkije een gemêleerd land is, met moderne en conservatieve mensen, met verschillende culturen en religies. Dat de mensen op de brug net zo min model kunnen staan voor de Turken in Turkije, als de Turken die hier in Nederland wonen. Maar dat het zinnig is er serieus over na te denken. In de Geert Mak boekweek CV2007 zegt hij daarover:
“Op langere termijn heeft Turkije niet alleen Europa nodig, maar Europa ook Turkije. Het is voor Europa alleen al strategisch van levensbelang dat via Turkije een brug wordt geslagen naar het Midden-Oosten. Bovendien zal een modern Turkije binnen een paar decennia fungeren als een baken van modernisering in de Oosters-Islamitische wereld. Als we Turkije laten schieten is, aan de andere kant, de ellende niet te overzien. De kans is groot dat het land ten prooi valt aan fundamentalisme en dat het in deze gevoelige regio een ongeleid projectiel wordt”.
De Brug, in het Turks en het Nederlands, kan het symbolischer?


ISBN 978-90-5965-046-6 Den Haag, CPNB, 2007. Geb., 91 p.

© Librije, april 2007

Lees de reacties op het Leestafelforum en/of reageer, klik HIER